دل درد در کودکان یکی از بیماریهای شایع دوران کودکی است .بسیاری از والدین این را تجربه کرده اند که کودکشان در نیمهشب ناگهان از خواب میپرد، دستانش را روی شکمش فشار میدهد و با گریه از دلدرد شکایت میکند. در این هنگام والدین با خود سوال می کنند که آیا این یک دلدرد ساده است یا باید همین الان به اورژانس برویم؟ دلدرد در کودکان، صدرنشین لیست شکایات والدین در اورژانسهای سراسر دنیاست. با اینکه بسیاری از این دردها با یک استراحت ساده یا درمان خانگی رفع میشوند؛ اما تشخیص زودهنگام موارد «اورژانسی» میتواند حیاتی باشد. در این مقاله، به عنوان یک راهنمای تخصصی، هر آنچه باید درباره دل درد در کودکان بدانید را بررسی میکنیم.
حسادت در کودکان و راههای درمان آن
آنچه خواهید خواند:
۱. چرا شکمدرد در کودکان شایع است؟
۲. چه زمانی دلدرد کودک، زنگ خطر است؟
۳. نگاهی به طب سنتی و گیاهان دارویی (با ملاحظات پزشکی)
۴. اقدامات اولیه در خانه (تا رسیدن به پزشک)
۱. چرا شکمدرد در کودکان شایع است؟
دستگاه گوارش کودکان به دلیل رشد مداوم، بسیار حساس است. عفونتهای ویروسی، تغییرات رژیمی و حتی تنشهای عصبی میتوانند باعث اسپاسمهای شکمی شوند. اما تفاوت اصلی در «علت» نهفته است؛ گاهی مشکل یک نفخ ساده است و گاهی یک اختلال ساختاری که نیاز به مداخله جراحی دارد.
البته علت های مختلفی می تواند باعث دل درد در کودکان شود. شایع ترین علت شکم حاد در کودکان، آپاندیسیت است که درمان آن جراحی است. البته این در بزرگسالان هم هست و شایع است، اما یک نمونه دیگر که فقط در کودکان دیده می شود، «انواژیناسیون» یا درهم رفتگی جدار روده است. سن شایع انواژیناسیون، از 5 ماهگی تا 9 ماهگی است.[1]
۲. چه زمانی دلدرد کودک، زنگ خطر است؟
والدین گرامی، اگر کودک شما علائم زیر را دارد، وقت را تلف نکنید و به مراکز درمانی مراجعه کنید:
استفراغ صفراوی: هرگونه استفراغ سبز یا زرد تیره میتواند نشانه انسداد روده باشد.
تغییر در دفع: قطع دفع گاز یا مدفوع، یا وجود خون در مدفوع.
محل درد: دردی که دور ناف شروع شده و به سمت پایین و راست شکم منتقل میشود (نشانه کلاسیک آپاندیسیت).
علائم عمومی: تب بالا، بیحالی شدید، یا وقتی کودک حتی اجازه نمیدهد به شکمش دست بزنید (شکم تختهای).
سن حساس: در شیرخواران ۵ تا ۹ ماهه، دردهای دورهای که با گریه شدید همراه است، حتماً باید از نظر «انواژیناسیون» بررسی شود.
۳. نگاهی به طب سنتی و گیاهان دارویی (با ملاحظات پزشکی)
تذکر: استفاده از گیاهان دارویی نباید مانع از بررسیهای دقیق پزشکی در موارد حاد شود.*
برخی گیاهان که در متون سنتی برای آرامش دستگاه گوارش توصیه شدهاند شامل:
آویشن: معروف به «دشمن سم»، برای نفخ و عفونتهای گوارشی خفیف (تحت نظر متخصص).[2]
بهار نارنج و نعناع: برای کاهش اسپاسم و آرامشبخش معده.
عسل: در کودکان بالای یک سال، برای کاهش التهابهای گوارشی (به دلیل خواص ضد میکروبی).
شیرین بیان: نوشیدن یک فنجان شربت «شیرین بیان» مفید است.
فلفل: باد شکن بوده و دل درد را معالجه می کند.
روغن بادام شیرین: خوردن روغن میوه «بادام شیرین» جهت دل درد مفید است.[3]
نکته: همیشه قبل از دادن هرگونه جوشانده یا عصاره گیاهی به کودک، با پزشک مشورت کنید تا تداخلی با وضعیت حاد او نداشته باشد.
تأثیر موبایل بر کودکان چیست؟ بررسی علمی مزایا، آسیبها و راهکارهای مدیریت استفاده از موبایل
۴. اقدامات اولیه در خانه (تا رسیدن به پزشک)
- استراحت گوارشی: از دادن غذاهای سنگین یا چرب خودداری کنید.
- مایعات: اگر کودک استفراغ ندارد، جرعهجرعه آب یا محلول ORS بدهید.
- ثبت علائم: زمان شروع درد، نوع استفراغ و شدت گریه را یادداشت کنید تا به پزشک بگویید.
جمعبندی
یکی از بیماریهایی که بیشترین مراجعه به ارژانس را دارد دل درد در کودکان است. دل درد در کودکانبه دلایل مختلفی اتفاق می افتد. دلایلی مثل نفخ، کولیک، عفونتهای گوارشی، اسهال یا استفراغ که گاهی با مراقبت مناسب بهبود پیدا میکنند، اما گاهی دلدرد میتواند نشانه بیماریهای جدی مانندآپاندیسیت، انسداد روده یا انواژیناسیون باشد.
گاهی دل درد کودکان شدید و همراه با تب و استفراغ سبز و صفراوی است و کودک علاوه بر آن بی حال بوده . شکمش متورم است یا در مدفوع او خون وجود دارد وجود چنین علائمی همراه با درد شکم نیاز فوری به اورژانس داد. در این موارد از درمان خونگی پرهیز کنید و حتما به پزشک مراجعه کنید.
والدین باید از خوددرمانی و دادن داروها یا گیاهان دارویی بدون مشورت پزشک خودداری کنند؛ زیرا سن کودک، علت درد و وضعیت عمومی او در انتخاب روش درمان اهمیت دارد. توجه سریع به علائم هشدار میتواند از عوارض جدی جلوگیری کند و به حفظ سلامت کودک کمک نماید.
نکته: اگر کودک شما دلدرد شدید، تب، استفراغ یا بیحالی دارد، منتظر نمانید؛ همین حالا با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
منابع
[1] – بانک جامع اطلاعات پزشکی، واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان: اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان 1390، ص2200-2201 ، https://www.ghbook.ir/
[2] – دانستنی های پزشکی، واحد تحقیقات مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان ، اصفهان:مرکز تحقیقات رایانه ای قائمیه اصفهان ، 1387، ص326
[3] – فرهنگ درمان طبیعی بیماریها (به ضمیمه فرهنگ خواص خوراکیها) ، علیرضا صدری، قم: مسجد مقدس جمکران 1387، ص162-163
نویسنده: رقیه زارع
