آرام کردن کودک پس از حملات دشمن در زمان جنگ؛ راهنمای جامع برای مادران

صدای بلند حملات دشمن به قلب شهرها باعث به هم ریختن آرامش در خانواده ها می شود. بیشترین قشری که از صدای این حملات آسیب می بینند کودکان هستند. به خصوص اگر این حملات در دل شب اتفاق بیفتد. وقتی صدای مهیب انفجارها یا حملات قطع می‌شود، وظیفه اصلی شما به عنوان مادر تازه آغاز می‌گردد؛ چرا که این لحظات، زمانی است که تأثیرات روانی بحران در ذهن کودک نهادینه می‌شود. مدیریت این بحران نقش حیاتی در زندگی کودکان دارد.  در این میان نقش مادر در این لحظات، فراتر از یک مراقبت فیزیکی است؛ زیرا با یک مدیریت درست، آینده روانی کودک خود را تضمین خواهی کرد. در این مقاله  به بررسی روش های آرام کردن کودک پس از حملات دشمن در زمان جنگ می پردازیم.

۱. اصل اول: «آینه بودن»؛ تو منبع امنیت هستی

کودکان، به‌ویژه در سنین زیر ۱۲ سال، برای تفسیر موقعیت‌های خطرناک به چهره مادر نگاه می‌کنند. اگر تو بترسی، جهان از دید او «پایان یافته» به نظر می‌رسد.

کنترل بازخوردها: وقتی صدایی می‌آید، اولین کاری که می‌کنی، تنفس عمیق شکمی باشد. وقتی نفس تو آرام شود، سیگنال «خطر رفع شد» به مغز کودک ارسال می‌شود.

ارتباط چشمی: حتی اگر پنهان شده‌اید، به چشمان او نگاه کن. لبخند کوچکی بزن. این لبخند، قدرتمندترین پیام برای ذهن کودک است: «من اینجا هستم، پس جای تو امن است».

۲. راهکارهای مواجهه با صداهای مهیب (بحران‌زدایی فوری)

وقتی صداهای ناگهانی شنیده می‌شود، کودک دچار واکنش «جنگ یا گریز» می‌شود. ترس فروخورده می‌تواند در آینده به صورت رفتارهای پرخاشگرانه یا شب‌ادراری بروز کند. برای پیشگیری از این اتفاق او را با این تکنیک‌ها آرام کن:

تکنیک «حمله به صدا»:

به جای تمرکز بر ترس، صدا را به بازی تبدیل کن. بگو: «این صدای چی بود؟ شاید صدای غرش یک اژدهای خیالی بود؟ بیا با صدای بلند صلوات بفرستیم یا شعر بخوانیم تا صدای اژدها گم شود!».

پوشاندن حواس:

اگر امکان دارد، از هدفون استفاده کنید یا با لالایی خواندن، حواس شنوایی او را به سمت صدای خودت هدایت کن.

برقراری تماس فیزیکی:

نوازش کردن موها، گرفتن دست‌ها یا در آغوش گرفتن، پیامی مستقیم از امنیت به سیستم عصبی کودک می‌فرستد و سطح هورمون کورتیزول (هورمون استرس) را در بدن او کاهش می‌دهد.

آغوش درمانی:

فشار ملایم و محکم در آغوش گرفتن، به سیستم عصبی کودک کمک می‌کند تا از حالت استرس خارج شود.

۳. نقش معنویت در کاهش اضطراب (پناهگاه قلبی)

در شرایطی که ابزارهای مادی پاسخگو نیستند، یاد خدا قوی‌ترین تکیه‌گاه است.

تلقین ایمان: کودک را در آغوش بگیر و به او بگو:

«خدا مراقب ماست. خدا فرشته‌هاش  را دور تا دور ما فرستاده تا مواظب ما باشند.». این جملات برای کودک زیر ۱۲ سال، امنیتِ غیرقابل‌توصیفی ایجاد می‌کند.

ذکرهای آرام‌بخش:

دستت را روی قلب کودک بگذار و با هم ذکر «یا حفیظ و یا علیم»[1] یا «بسم‌الله الرحمن الرحیم» را زمزمه کنید. این تمرکز شنیداری و لمسی، ذهن او را از صدای انفجار دور می‌کند.

الگوهای صبور (تاریخ‌سازی):

اگر کودک می‌پرسد چرا این اتفاق می‌افتد، از داستان‌های قهرمانانِ مقاومت بگویید. مثلاً از صبر حضرت زینب (س) در کربلا بگو؛ اینکه چطور در دل سخت‌ترین نبردها، با آرامش و اقتدار از کودکان محافظت می‌کردند.

راهنمای جامع نکات امداد و نجات و ایمنی در جنگ: آمادگی کامل در بحران

۴. مدیریت اطلاعات و روایت‌های جنگی برای کودک

اینکه کودک تا چه اندازه در مورد فضای جنگ آگاهی داشته باشد مهم است:

واقعیت را ساده‌سازی کن:

به او نگو «دارند ما را می‌کشند». بگو «افرادی هستند که آدمهای بدی هستند و کارهای اشتباه می کنند و ما باید تا زمانی که همه جا آرام شود، در کنار هم باشیم».

حذف اخبار منفی:

در حضور کودک، رادیو، تلویزیون و اخبار شبکه‌های اجتماعی را خاموش کن. تصویر انفجارها برای کودک آسیب‌زاست. اجازه نده او خشونت را از دریچه رسانه ببیند.

۵. تخلیه هیجانی پس از بحران

وقتی صدا ها قطع می‌شود، کودک نباید با ترسِ انباشته‌شده رها شود. باید او را آرام کرد تا حس امنیت بگیرد. می توان از روش های زیر برای آرام کردن کودک پس از حملات دشمن در زمان جنگ استفاده کرد:

بازی‌درمانی[2]: به او اجازه بده با بالشت یا نقاشی، خشم و ترسش را بیرون بریزد. نقاشی کشیدن از آنچه دیده (یا شنیده)، به پردازش مغزیِ حادثه کمک می‌کند.

بازی‌های حرکتی: فعالیت فیزیکی (مثل بالا و پایین پریدن یا بازی‌های دو نفره) به تخلیه آدرنالین باقی‌مانده در خون کودک کمک می‌کند.

۶. مادر؛ یک مجاهد در خط مقدم جهاد تبیین

فراموش نکن که تو فقط یک مادر مضطرب نیستی؛ تو یک «مربی» در میدان هستی. رفتاری که تو امروز در زمان خطر نشان می‌دهی، شاکله شخصیتِ شجاع یا مضطرب فرزندت در آینده را می‌سازد.

خوش‌بینی فعال: وقتی صداهای جنگنده ها و موشک ها در حملات دشمن آمد همیشه درباره «بعد از پایان این صداها» صحبت کن. «وقتی این صداها تمام شد، می‌خواهیم با هم فلان بازی را کنیم یا فلان غذا را بپزیم». این کار باعث می‌شود کودک به آینده امیدوار بماند.

۵ راه مؤثر برای حفظ آرامش خانواده در فضای جنگ

7. پاسخگویی به سوالات کودک درباره حملات دشمن

کودک ممکن است سوالات زیادی بپرسد: «آیا دوباره می‌آیند؟» یا «آیا ما می‌میریم؟».

واجب نیست تمام حقیقت را بگویید؛ ولی به او دروغ هم نگویید. تمرکز را بر توانایی مراقبت از خود بگذارید. مثلاً بگویید: «ما تمام کارهای لازم برای در امان ماندن از دشمن را انجام داده‌ایم و خدا هم مواظب ما است».

خروج از فضای اخبار: هرگز اجازه ندهید کودک در معرض تصاویر اخبار، ویدیوهای حملات یا تحلیل‌های بزرگسالان درباره جنگ قرار بگیرد.

8. نشانه های هشداردهنده؛ چه زمانی به متخصص مراجعه کنیم؟

اگر آرامش کودک پس از چند روز به حالت عادی بازنگشت، این علائم را جدی بگیرید:

–   بازگشت به رفتارهای کودکانه (مثل مکیدن انگشت یا ادرار در جای خواب).

–   تغییرات شدید در اشتها یا الگوی خواب.

–  گوشه‌گیری شدید یا لکنت زبان ناگهانی.

در پایان:

جنگ به وسیله دشمن آمریکایی بر ایران تحمیل شده است؛ ولی آرام کردن کودک پس از حملات دشمن در زمان جنگ به مدیریت مادر احتیاج دارد. شما زمانی می توانید به کودک آرامش بدهید که خود آرام باشید و در آرامش کودک را در آغوش بگیرید و به او حس امنیت بدهید و به او بفهمانید قدرتی بالاتر از همه قدرتها مواظب ما است و این حس امنیت باعث آرامش کودک خواهد شد.

منبع:

[1] – برگرفته  از کتاب محمد محمدی اشتهاردی، حضرت مهدی علیه السلام فروغ تابان ولایت، قم: مسجد مقدس جمکران، 1383، ص https://www.ghbook.ir   209

[2] – بازی درمانی بازی ، به معنی تلاش و فعالیت لذت بخش و خوشایند و تفریح است.برای رشد همه جانبه کودک ضرورت تام دارد،کودک از طریق بازی احساسات ورویاهای خود را بروز می دهد، استعدادهایش را شکوفا می سازد،کنترل به موقع عمال و حرکات را می آموزد ، بر تجاربش می افزاید ، پاسخ کنجکاوی ها و پرسشهایش را می یابد،حواسش را تقویت می کند ، دنیای درون و مشکلاتش را بارز می سازد و انرژی ذخیره شده اش را در جهت مطلوب به مصرف می رساند. (روان شناسی کار و مدیریت / www.modiryar.com)

نویسنده: رقیه زارع

راه‌های تربیت فرزند موفق؛ آنچه والدین باید بدانند!