یکی از دغدغه های والدین به خصوص مادر در دوران کودکی، گرفتن پوشک از کودک است. این مرحله در رشد و استقلال کودک بسیار مهم است. این کار با چالش هایی همراه است که نیاز به صبر فراوان والدین دارد. البته در بعضی از کودکان این فرایند سریع انجام شده و کودک به راحتی پوشک را ترک می کند؛ ولی در بعضی دیگر زمان بر است و صبر و همراهی والدین را می خواهد. در این مقاله به شما خواهیم گفت که بهترین روش گرفتن پوشک از کودک چیست، در چه سنی باید شروع کرد و مادران عزیز باید به چه نکاتی توجه کنند.
۱. سن مناسب برای ترک پوشک
هیچ سن خاصی برای ترک پوشک وجود ندارد؛ زیرا کودکان با هم فرق دارند. اما معمولاً علائم آمادگی کودک برای ترک پوشک بین ۱۸ ماهگی تا ۳ سالگی ظاهر میشونداین سن بهترین زمان برای گرفتن پوشک کودک است.
علائم آمادگی کودک:
– خشک ماندن پوشک برای مدت طولانیتر: فاصله کثیف کردن پوشک بیشتر می شود و پوشک برای ۲ ساعت یا بیشتر خشک میماند.
– نشان دادن علاقه به توالت رفتن: کنجکاوی در مورد دستشویی رفتن والدین یا خواهر و برادر، به گونه ای که دوست دارد این کار را تکرار کند.
– توانایی پوشیدن و درآوردن شلوار: کودک به تنهایی یا با کمک دیگران می تواند برای دستشویی رفتن آماده شود.
– توانایی برقراری ارتباط: کودک به صورت گفتاری، یا اشاره یا انجام حرکاتی می تواند به دیگران بفهماند که دستشویی دارد.
– همکاری: وقتی او را به دستشویی می برید، تمایل به نشستن روی صندلی توالت دارد.
– عدم مقاومت شدید: برای رفتن به دستشویی مقاومت نمی کند.
۲. بهترین روش ترک پوشک: رویکردهای اصلی
روشهای مختلفی برای ترک پوشک وجود دارد که بسته به شخصیت کودک و سبک زندگی خانواده، یکی از آنها موثرتر خواهد بود:
الف) روش تدریجی
این روش بر آمادگی کودک ونشانههای اوتمرکز دارد.
- معرفی توالت: کودک را با صندلی توالت یا لگن آشنا کنید. اجازه دهید قبل یا بعد از دستشویی شما، او هم روی آن بنشیند. یا بعد از هر دفعه تعوض پوشک کودک را به دستشویی ببرید تا کارش را انجام دهد.
- تشویق به اطلاعرسانی: وقتی کودک احساس نیاز کرد، تشویقش کنید تا به شما اطلاع دهد.
- برنامهریزی زمانهای مشخص: در فواصل منظم (مثلاً هر ۲-۳ ساعت) کودک را روی توالت یا لگن بنشانید.
- استفاده از شورت آموزشی: پس از مدتی که کودک در زمانهای مشخص موفق بود و دستشویی اش را اعلام کرد از شورتهای آموزشی (پوشکهای پارچهای یا شورتهای مخصوص) استفاده کنید. این به کودک حس دستشویی رفتن را میدهد.
- صبر و تشویق: با تشویقهای کلامی و کوچک (نه پاداشهای بزرگ)، او را دلگرم کنید.
مزایا: فشار کمتری به کودک و والدین وارد میشود، کودک حس کنترل بیشتری دارد.
معایب: ممکن است زمان بیشتری ببرد.
ب) روش سریع
این روش برای کودکانی مناسب است که علائم آمادگی را به وضوح نشان میدهند؛ مثلا دستشویی را نمی کنند تا پوشک باز شد دستشویی می کنند، با دست خود را می گیرند و احساس بدی از پوشیدن پوشک دارند. این روش برای سنین بالای دوسال بهتر جواب می دهد.
- آمادهسازی: چند روز قبل، لباسهایی را انتخاب کنید که کودک به راحتی بتواند خودش درآورد. صندلی توالت و لگن را در دسترس قرار دهید. به کودک بگویید که هر وقت دستشویی داری برو و روی توالت این کار را انجام بده.
- روزهای تمرین: در طول این سه روز، کودک را بدون پوشک نگه دارید (فقط برای خواب شب ممکن است پوشک لازم باشد). دائماً او را تشویق کنید تا به توالت برود. یعنی هر نیم ساعت یک دفعه به او یادآوری کنید که دستشویی دارد یا نه؟
- مدیریت اتفاقات: ممکن است اتفاق بیفتد که کود حتی شلوار خود را بیرون بیاورد و جایی غیر از توالت ادرار یا مدفوع کند، این ممکن است شما را بسیار ناراحت کند؛ اما شما آرام و بدون تنبیه او را راهنمایی کنید که دفعه بعد به توالت برود.
- پوشیدن لباس بدون پوشک: در این روش باید سریع پوشک حذف شود، پس حتی الامکان در بیرون از خانه نیز پوشک به کودک نپوشانید. پس در بیرون از خانه نیز ممکن است نیاز به استفاده از شورتهای مخصوص یا همراه داشتن وسایل تمیزکاری باشد.
مزایا: در مدت زمان کوتاه نتیجه میدهد، کودک سریعتر یاد میگیرد.
معایب: ممکن است برای همه کودکان و خانوادهها استرسزا باشد.
ج) روش ترکیبی
بسیاری از والدین از ترکیب این دو روش استفاده میکنند؛ مثلاً با روش تدریجی شروع کرده و وقتی کودک آمادگی بیشتری نشان داد، برای چند روز تمرکز بیشتری روی ترک پوشک میگذارند.البته این روش بهتر است؛ چون از فشار و استرس گرفتن پوشک از کودک کاسته خواهد شد.
۳. نکات ضروری که یک مادر باید بداند:
– صبر، صبر، صبر: گرفتن پوشک از کودک یک فرآیند است، نه یک رویداد. انتظار نداشته باشید کودک فوراً یاد بگیرد.
– توجه به نشانههای آمادگی: ببینید چه زمانی کودک آماده است تا دیگر نیاز به پوشک نداشته باشد. عجله نکنید؛ این کار نتیجه معکوس میدهد.
نکته: بچه ها را با هم مقایسه نکنید. حتی بین دو فرزندتان؛ مثلا ممکن است کودک اول شما چند روزه پوشک را ترک کرده ولی فرزند دوم شما چند ماه طول بکشد.
– از تنبیه خودداری کنید: تنبیه یا سرزنش کودک باعث ترس، اضطراب و مقاومت بیشتر او میشود.
– تشویق مثبت: هر موفقیت کوچکی را جشن بگیرید. تشویق کلامی، لبخند یا آغوش، بسیار موثر است.
– لباس راحت: از شلوارهایی که به راحتی بالا و پایین کشیده میشوند، انتخاب کنید.
– ایجاد برنامه روتین: زمانهای مشخصی را برای رفتن به توالت برای کودک در نظر بگیرید، بهخصوص بعد از بیداری، قبل از خواب و بعد از غذا.
– محیط آرام: فضایی بدون استرس برای کودک فراهم کنید. مثلا اگر کودک خودش را خیس کرد یا فراموش کرد بگوید اورا تنبیه یا سرزنش نکنید؛ مثلا بگویید این دفعه اشکال نداره ولی دفعه بعد حتما بگو تا ببرمت دستشویی.
-شبها: ترک پوشک در شب معمولاً زمان بیشتری میبرد. تا زمانی که کودک خودش اعلام آمادگی کند، میتوانید از پوشک یا شورتهای مخصوص شب استفاده کنید.
– عفونت ادراری: اگر کودک علائم عفونت ادراری (مثل سوزش، تب، ادرار بدبو) نشان داد، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
– استفاده از لگن: برای کودکان کوچکتر، لگن راحتتر و در دسترستر است.
– همه بچهها متفاوتند: بچه ها را با هم مقایسه نکنید همانطور که اول مقاله گفتیم این تفاوت حتی بین خواهر و برادر هم وجود دارد. ممکن است یکی زودتر و یکی دیرتر پوشک را ترک کند.
نتیجهگیری
گرفتن پوشک از کودک کاری است که با حوصله آسان می شود، صبر کردن و تشویق و استفاده از روش مناسب می تواند بهد کودک و خانواه کمک کند که بدون تشویش این مرحله را پشت سر بگذارند. دقت داشته باشید ترک پوشک یک موفقیت برای کودک است و اولین پله برای مسئولیت پذیری و استقلال.
نویسنده: رقیه زارع
