نگهداری شیر مادر؛ راهنمای کامل / نحوه نگهداری در فریزر و یخچال  

 نگهداری شیر مادر بسیار مهم است. شیر مادر، کامل ترین منبع غذایی کودک است که تمامی مواد مورد نیاز بدن او را تامین می کند. مادران شاغل، که ساعاتی را از نوزاد خود دورهستند، مجبورند شیر خود را بدوشند و آن را در جای مناسب نگهداری کنند برای همین این سوال ممکن است برای این دسته از مادران به وجود بیاید که آیا می توان شیر مادر را در یخچال و فریزر نگه داشت یا خیر؟ آیا ارزش غذایی شیر حفظ می شود؟ برای کودک ضرر دارد یا نه؟ در چه ظرفی باید شیر را نگهداری کرد؟ و سوالاتی از این قبیل که اگر تا آخر مقاله با ما همراه باشید به تک تک سوالات جواب خواهیم داد.  

راه‌های کمک به کودکان برای داشتن خوابی کافی / ۸ توصیه طلایی برای خواب کودکان را در اینجا بخوانید

 چرا شیر مادر ارزشمند است؟ 

در شیر مادر هر آنچه برای رشد کودک نیاز است وجود دارد. ترکیبات این ماده غذایی از این قرار است؛ 

• انواع پروتئین ها  

• چربی‌های سالم 

• انواع ویتامین های مورد نیاز 

• آنتی ‌بادی‌ ها 

وجود این ترکیبات در شیر مادر سیستم ایمنی کودک را تقویت می بخشد و سلامت دستگاه گوارش او را تضمین می‌کند. علاوه بر این مطابق با نیاز بدن نوزاد است. نگهداری شیر مادر به روش صحیح باعث می‌شود خواص ارزشمند تا حد زیادی از بین نرود و حفظ شود.  

چند نکته مهم قبل از دوشیدن شیر مادر 

• بهترین زمان برای دوشیدن شیر مادر، زمانی است که سینه مادر در شیر باشد. پس از مکیدن نوزاد، شیر باقی مانده را بدوشید یا سینه ای که کودک آن را نخورده است را خالی کنید.  

• قبل از دوشیدن شیر، خیلی خوب است مادر یک نوشیدنی گرم میل کند. مایعات گرم میزان تولید شیر مادر را افزایش می دهد.  

• قبل از دوشیدن شیر، مادران سیگاری، از سیگار کشیدن خودداری کنند. مناسب این است که در طول شیر دهی این عادت بد خود را ترک کنند.  

• اگر شیر کافی در سینه مادر جریان ندارد می توان یک‌ حوله نرم و نخی را گرم کنید و روی آن قرار دهید تا به اصطلاح سینه، رگ بیاید.  

• ماساژ سینه مادر، یا دوش حمام گرم به افزایش شیر کمک می کند.  

• قبل از دوشیدن شیر مادر، وسایل مورد نیاز را به خوبی بشویید. 

چه زمانی برای دوشیدن شیر مادر بهتر است؟ ( بهترین زمان برای دوشیدن شیر مادر) 

• صبح ها معمولا حجم شیر مادر بیشتر است ( این هم بستگی به خود نوزاد دارد برخی از بچه ها شب تا صبح مشغول مکیدن سینه هستند در نتیجه، صبح دیگر شیری برای مادر نمانده است). 

• پس از شیر دهی مستقیم بهترین زمان دوشیدن شیر مادر است. چرا که سینه به خوبی توسط کودک مکیده شده است و به راحتی با دست هم می توان آن را دوشید.  

• زمانی که مادر در آرامش است و هیچگونه استرس و اضطرابی ندارد. مشکلات روحی و روانی در مقدار، شیر مادر تأثیر دارد. 

نحوه نگهداری شیر مادر  

به سه روش می توان شیر مادر را نگهداری کرد. که برای هر کدام نکات خاصی وجود دارد.  

1- نگهداری شیر مادر در دمای اتاق 

اگر شیر مادر را در دمای اتاق نگهداری می کنید دقت کنید که تا ۳ الی ۴ ساعت بیشتر نمی توان در محیط اتاق نگهداری کرد بعد از این زمان دیگر قابل استفاده نیست. در فصل زمستان که هوا سرد تر است در اتاق خنک تر می توان زمان بیشتری را نگه داشت. تنها چیزی که باید دقت کرد این است که ظرف شیر را در معرض مستقیم نور خورشید قرار ندهید این کار، فاسد شدن شیر را تسریع می بخشد. نگهداری شیر مادر در یخچال 

حتی الامکان سعی کنید نوزاد از سینه مادر تغذیه کند با این کار، مهر و محبت مادر هم به بچه تزریق می شود و رابطه عاطفی بین آن دو برقرار می شود؛ ولی اگر مجبور باشید شیر مادر  را برای مدتی طولانی تر نگهداری کنید می توانید آن را در جای خنک تر بگذارید. در یخچال تا ۴ روز شیر بدون تغییر رنگ و بو باقی می ماند نکته ای که باید به آن توجه کرد این است که هرگز شیر را در قسمت درب یخچال نگه ندارید آن را طبقه های یخچال و نزدیک به فریزر نگهداری کنید.  

2- نگهداری شیر مادر در فریزر 

برای نگهداری شیر مادر به مدت طولانی می توان آن را در فریزر و به مدت ۵ الی ۶ ماه هم نگهداری کنید. اگر فریزر از قسمت یخچال جدا باشد این مدت بیشتر هم خواهد شد.  

هر چه شیر مادر دوشیده شده را زودتر مصرف کیفیت آن هم به مراتب بهتر خواهد بود. 

روش صحیح فریزر کردن شیر مادر 

• شیر مادر را در حجم های کم ذخیره کنید ظرف یخ های قالبی بهترین گزینه است.  

• روی هر ظرف هم تاریخ را بزنید تا زمان نگهداری را فراموش نکنید. 

• شیر را تا بالای ظرف پر نکنید دقت کنید که مایعات در جای سرد یخ می زنند پس فضای کافی برای انبساط شیر هم باقی بگذارید.  

بهترین ظروف برای نگهداری شیر مادر (ظروف پلاستیکی یا شیشه‌ای؟)  

برای نگهداری شیر مادر لازم نیست از ظروف خاصی استفاده کنید هر ظرفی مزایای به خصوص خود را دارد. 

ظروف شیشه‌ای؛ ایمن‌تر و بدون جذب بو هست 

ظروف پلاستیکی مخصوص؛ سبک و نشکن هستند 

کیسه‌های مخصوص ذخیره شیر مادر؛ این ظروف استریل هستند‌ فضای کمی را اشغال می ‌کنند مخصوص فریز شدن طراحی شده اند و می توان حجم شیر را کنترل کرد. 

روش صحیح گرم کردن شیر مادر 

اگر شیر مادر را در یخچال یا فریزر نگهداری می کنید پس از بیرون آوردن باید آن را گرم کرد نباید سرد به کودک خوراند. این کار سلامت بچه را به خطر می اندازد. شیر مادر متناسب با دمای بدن مادر است که با دمای اتاق همخوانی دارند. پس خیلی هم آن را گرم نکنید.  

• ظرف شیر را درون آب ولرم رو به گرم قرار دهید.  

• در گام دوم ظرف شیر را به آرامی بچرخانید تا چربی شیر مخلوط شود. 
• صبر کنید تا گرم شود.  

روش های ممنوعه در گرم کردن شیر مادر  

برخی از افراد برای اینکه شیر را سریعتر برای نوزاد گرم کنند از روش‌های ممنوعه و غیر اصولی استفاده می کنند که قطعا باعث خراب شدن شیر می شود و کودک را با بیماری ها و امراض مختلفی رو به رو می کند. 

• استفاده از مایکروویو 

• جوشاندن مستقیم شیر روی اجاق گاز 

علائم و نشانه های فاسد شدن شیر مادر  

بهتر است کودک در کنار مادر خود و از سینه مادر، شیر بخورد آرامش

 نوزاد به این کار بستگی دارد و خواب آرامی هم خواهد داشت. شیر مادر پس از مدتی ممکن است فاسد شود. علائم و نشانه های فاسد شدن شیر مادر؛  

• بوی ترش یا غیرطبیعی، قبل از هر چیز آن را بو کنید. 

• طعم غیرعادی، بهتر است قبل از خوراندن شیر به بچه، طعم آن را بچشید. 

• واکنش منفی نوزاد پس از مصرف، اگر کودک پس از خوردن مقداری از شیر، گریه و بی تابی کند آن را دور بریزید.

اشتباهات رایج در نگهداری شیر مادر 

• تکان دادن ظرف نگهداری شیر مادر به حالت خیلی تند  

• دوباره شیر مادر را در یخچال گذاشتن 

• نگهداری شیر مادر، در قسمت درب یخچال 
• ترکیب شیر تازه با شیر یخ‌ زده بدون اینکه آن را خنک کنید. 

سوالات پرتکرار درباره نگهداری شیر مادر 

آیا شیر یخ‌زده را می توان دوباره در یخچال و فریزر نگهداری کرد؟ 

خیر، این کار توصیه نمی‌شود. چرا که ارزش غذایی شیر با هر بار فریز کردن از بین می رود.  

آیا جدا شدن لایه چربی شیر مادر طبیعی است؟ 

بله، اگر مدتی شیر بدون حرکت بماند طبیعی است که لایه چربی و مواد دیگر از هم جدا نشان داده شود و با چرخاندن آرام حل خواهد شد.  

آیا شیر مادر تاریخ انقضا دارد؟ 

بله، بسته به شرایط نگهداری زمان مصرف مشخص دارد. نگهداری شیر مادر در دمای اتاق شیر، زودتر فاسد می شود ولی در مکان خنک مانند یخچال و فریزر می توان مدت زمان بیشتری را نگهداری کرد. 

نتیجه ‌گیری 

نگهداری شیر مادر به صورت صحیح به مادران کمک می‌کند در زمانی که مجبور هستند از کودک خود فاصله بگیرند، با خیال راحت از نوزاد خود مراقبت کنند. آنها با رعایت اصول بهداشتی هنگام دوشیدن شیر، انتخاب ظروف مناسب و توجه به مدت زمان نگهداری، می‌توان ارزش غذایی شیر مادر را حفظ کرد و سلامت نوزاد را تضمین نمود. 

نویسنده: خانم فاطمه خانه زر

ویرایشگر: رقیه زارع

اسباب‌بازی/ نکات کلیدی در خرید اسباب بازی مناسب کودک

بارداری و زایمان در زنان مبتلا به لوپوس: چالش‌ها و راهکارها